همشهری جوان

تاريخچه

ايده ترکيب موتورهاي احتراقي و سوختي اصلا جديد نيست و از همان اوايل تاسيس صنعت خودرو مطرح بوده. فرديناند پورشه - طراح بزرگ آلماني و بنيانگذار کارخانه‌هاي پورشه و فولکس - در سال1901 يک خودرو هيبريدي سري ساخت که با آن در يک مسابقه رالي هم برنده شد. ماشين او تا 50 کيلومتر در ساعت سرعت مي‌گرفت و با يک باک مي‌توانست 50 کيلومتر راه برود.

آمريكايي‌ها هم در همان سال‌ها کارهاي مشابهي انجام دادند اما پيشرفت سريع موتورهاي احتراقي، قدرت بالا و قابليت استارت زدن بدون هندل آنها، پايين بودن قيمت سوخت‌هاي فسيلي و جدي نبودن بحث‌هاي آلودگي محيط‌زيست، باعث شد تا اين نوع خودروها از دايره توجه خارج شوند. اما از دهه 60 ميلادي، خودروهاي هيبريدي دوباره مورد توجه قرار گرفتند؛ ويکتور ووک - که به «پدربزرگ خودروهاي هيبريدي» معروف است - در آن سال‌ها تحقيقات زيادي روي اين موضوع انجام داد.

بحران‌هاي نفتي دهه70 ميلادي هم کار روي موضوع  را سرعت داد. در دهه90 ميلادي، تحقيقات به‌تدريج به نتيجه رسيدند، کار وارد فازهاي تجاري شد و اولين خودروهاي هيبريدي وارد بازار شدند که شاخص‌ترين آنها تا به امروز تويوتا پريوس بوده است.

خودروي محبوب سبزها

تويوتا پريوس - که نخستين مدل آن در سال1997 در ژاپن به بازار آمد - از اولين خودروهاي هيبريدي است که به توليد انبوه رسيد و از زمان ارائه به بازارهاي جهاني در سال 2001، به يکي از محبوب‌ترين خودروهاي طرفداران محيط‌زيست تبديل شد.

جديدترين مدل اين خودرو (NHW20) که از سال 2004 به بازار آمده، يک هاچ‌بک 5 نفره است که موتور بنزيني4سيلندري 5/1 ليتري آن در هر دور موتور 5 هزار، 76 اسب بخار نيرو توليد مي‌کند. موتور الکتريکي قوي 500 ولتي آن هم در حداکثر دور 1200 ، 76 اسب قدرت دارد. پريوس با استفاده از هر 2موتور مي‌تواند به سرعت 169 کيلومتر در ساعت برسد.

پريوس چون يک هيبريد سري ـ موازي است، مي‌تواند فقط با موتور الکتريکي‌اش و با حداکثر سرعت 69 کيلومتر در ساعت حرکت کند. سيستم تقسيم قدرت پيشرفته و جعبه دنده هوشمندي که تويوتا در پريوس نصب کرده، باعث مي‌شود نحوه فعاليت موتورها به نحوي تنظيم شود که در همه سرعت‌ها، خودرو بهترين کارايي را داشته باشد.

راننده مي‌تواند ميزان مصرف انرژي و نحوه تقسيم بار روي موتورها را از طريق يک صفحه نمايش ببيند. وزن پريوس 1325 كيلوگرم است و از لحاظ کلاس در ميان محصولات تويوتا، بين کرولا و کمري قرار مي‌گيرد.

گراني كه ارزان است

يک قرن از ساخته‌ شدن اولين خودروها توسط پيشگام‌هايي مثل کارل بنز مي‌گذشت و هنوز باوجود تمام تغييرات در ظاهر و بدنه، موتور خودروها فرق  چنداني نکرده بودند؛ سوخت پس از ترکيب با هوا، به داخل سيلندر تزريق و در آنجا محترق مي‌شد، انرژي آزاد شده از احتراق سوخت، پيستون را به جلو مي‌راند و اين باعث حرکت خودرو مي‌شد. اما اوضاع دگرگون سال‌هاي آخر قرن بيستم، ديگر زياد اين ثبات طراحي را راحت تحمل نمي‌کرد.

از يک طرف نفت و به تبع آن بنزين و ساير سوخت‌ها روزبه‌روز گران‌تر مي‌شدند و از طرف ديگر، مردم عادي،  بي‌نياز از غوغاي طرفداران محيط‌زيست، آلودگي هوا و تغييرات محيطي ناشي از سوخت‌هاي فسيلي را بعينه مي‌ديدند. سنگيني فشار افکار و انتظارات عمومي، شرکت‌هاي خودروسازي را به‌طور جدي به فکر انداخت.

ايده ماشين برقي جواب نداده بود. سرعت و شتاب کم، برد کوتاه و نياز به شارژ سريع باتري‌ها نواقص بزرگي به شمار مي‌آمدند. ايده‌هاي جديد مثل پيل‌هاي سوختي يا موتورهاي هيدروژني هم هنوز در مراحل آزمايشي و گران‌تر از آني بودند که بشود به سرعت آنها را وارد بازار کرد. اما يک ايده قديمي وجود داشت که احياي سرمايه‌گذاري روي آن در شرايط جديد، مقرون به‌صرفه به نظر مي‌رسيد؛ خودروهاي هيبريدي (ترکيبي).

خودروهاي ترکيبي نقاط قوت زيادي دارند؛ مثلا يک خودروي هيبريدى مي‌تواند انرژي را بازيابي و در باتري ذخيره کند. وقتي شما ترمز مي‌گيريد، در واقع در حال تلف کردن انرژي جنبشي خودرو به صورت گرما در لنت‌‌هاي ترمز ‌هستيد. در خودروهاي هيبريدى مى‌شود با سيستمي به نام «ترمز احياکننده»، بخشي از اين انرژي را بازيابي كرده و در باتري براي استفاده مجدد ذخيره کرد. همچنين موتورهاى احتراقي براي حداکثر قدرت ساخته شده‌اند، در حالي که رانندگان در کمتر از يك‌درصد از زمان رانندگي، از حداکثر قدرت موتور استفاده مي‌كنند.

خودروهاي هيبريدى از موتورهاى احتراقي كوچك‌ترى استفاده مي‌كنند که براي يک قدرت متوسط ساخته شده‌اند؛ در صورت نياز به قدرت بيشتر، موتور الکتريکي به کمک مي‌آيد.

از ترکيب موتورهاي سوختي و موتورهاي الکتريکي، قبلا در وسايل نقليه بزرگي مانند لوکوموتيوها و زيردريايي‌ها استفاده شده بود اما در مورد خودروها،‌ کوچک‌ کردن فناوري، قيمت آن را بالا مي‌برد. امروزه، حدود  يک دهه از رواج خودروهاي هيبريدي مي‌گذرد و با وجود بالا رفتن تيراژ توليد و ارزان شدن فناوري اين خودروها، قيمت خريد يک خودروي هيبريدي هنوز به طور محسوسي (حدود  40 درصد) از يک خودروي معمولي مشابه گران‌تر است. اما محاسبات‌ نشان مي‌دهد با توجه به گراني روزافزون قيمت جهاني سوخت، صرفه‌جويي خودروهاي هيبريدي  باعث مي‌شود در يک دوره استهلاک 5 ساله، خريد اين خودروها مقرون‌ به‌صرفه باشد.