نبوغ؛ صفر تا صد

سيداحسان عمادي:

نابغه‌هاي امروز دنيا چه كساني هستند؟ اين، يكي از آن سؤال‌هايي است كه هيچ‌وقت پاسخ يكساني نخواهد داشت؛ هر كس و هر گروهي جواب يا جواب‌هاي متفاوتي خواهند داد و طبيعي هم همين است.

نبوغ چيزي نيست كه بشود درست و كامل تعريفش كرد و هيچ خط‌كشي هم براي اندازه‌گيري‌اش اختراع نشده. توي مطلبي كه اينجا مي‌خوانيد، 4 هزار چهره انگليسي با 5 معيار، نابغه‌هاي موردنظر خودشان را انتخاب كرده‌اند. حتما اگر اين فهرست را آدم‌هاي ديگر تهيه مي‌كردند، جواب متفاوت بود. اين فقط يكي از اين فهرست‌هاي متفاوت است؛ فهرستي كه اسم 3 ايراني هم در آن ديده مي‌شود.

آلبرت‌ هافمن، تيم برنرز ـ لي، جرج سوروس، مت گرونينگ، نلسون ماندلا، فردريک سنگر، داريو فو، استيفن‌ هاوکينگ، اسکار نيه‌مه‌ير و فيليپ گلس؛ اين 10 نفر ـ که احتمالا نصفشان را نمي‌شناسيد يا حتي اسم‌شان به گوشتان نخورده ـ 10 نابغه‌ زنده‌ حال حاضر دنيا به انتخاب مؤسسه Creators Synectics هستند.

 Creators Synectics از اين شرکت‌هاي بي‌اعتبار و صد تا يک غاز نيست که مثل قارچ در همه جاي دنيا پيدا مي‌شوند و يک پولي از اين و آن مي‌ستانند تا اسمشان را در فهرست آدم‌حسابي‌هاي روز جهان  جا بدهند بلکه يک مؤسسه مشاوره‌ بين‌المللي معتبر انگليسي است. خبر انتخابات اخير اين مؤسسه را هم روزنامه ديلي‌تلگراف ـ چاپ لندن ـ منتشر کرده که اعتبار و اهميت‌اش بر کسي پوشيده نيست.

تابستان امسال Creators Synectics به 4هزار چهره علمي و فرهنگي انگليسي اي‌ميل زد و از آنها خواست 10 نابغه برتر حي و حاضر دنيا را از نظر خودشان انتخاب کنند. نتيجه‌ اين انتخابات، فهرستي شامل يك هزار و 100 نفر از آدم‌هاي معروف دنيا در زمينه‌هاي مختلف بود که البته حدود 40 درصدشان به رحمت ايزدي رفته‌ بودند و طبعا نمي‌توانستند در انتخاب نهايي شرکت کنند.

بعد، مؤسسه از شرکت‌کنندگان در اين انتخابات خواست که به هر کدام از اعضاي اين فهرست، در 5‌زمينه مختلف، از يک تا 10 امتياز بدهند؛ اعتبار فرهنگي، موفقيت، شهرت، توانايي ذهني و قابليت مواجهه‌ نامتعارف با مسائل (ظاهرا اين فاکتور آخري از همه مهم‌تر بوده ‌است). به اين ترتيب يک فهرست 100 نفره آماده شد.

نابغه‌ترين‌ها

طبيعي است که اول از همه، بخواهيد بدانيد 10 نابغه برتر دنيا کي‌اند و چه‌ کاره‌اند: بفرماييد:

·   آلبرت‌ هافمن: شيمي‌دان 101 ساله‌ سوئيسي و احتمالا پيرترين آدم اين فهرست. LSD معروف از ساخته‌هاي دست اين استاد شيمي ‌است.

·   تيم برنرز ـ لي: دانشمند و محقق علوم کامپيوتر از انگليس. اين «www»اي که اول تمام سايت‌ها مي‌بينيد، از اختراعات اين آقاي 52 ساله است.

·       جورج سوروس: سرمايه‌دار 77 ساله‌ ‌ آمريکايي  كه فوربس ثروت او را  5/8 ميليارد دلار تخمين زده.

·   مت گرونينگ: انيماتور آمريکايي و خالق شاهکار «سيمپسون»ها که همين چند ماه پيش باز  ترکاند و ديگر جزئي از فرهنگ لغات ينگه‌ دنيايي‌ها شده‌ است.

·       نلسون ماندلا: بعيد مي‌دانيم اين آقا نيازي به معرفي داشته باشد!

·       فردريک سنگر: شيمي‌دان انگليسي و برنده 2 جايزه نوبل در شيمي.

·       داريو فو: طنزنويس و نمايشنامه‌نويس ايتاليايي که سال 97 برنده‌ نوبل ادبيات شد.

·   استيفن ‌هاوکينگ: بعيد است اين آقا را هم نشناسيد؛ فيزيک‌دان انگليسي‌اي که البته شهرتش در بين عامه‌ مردم را بيش از آنکه از طريق فعاليت‌هاي علمي‌ و تحقيقاتي‌اش به دست آورده باشد، مديون معلوليت عجيب و غريب‌اش است.

·   اسکار نيه‌مه‌ير: معمار 100 ساله‌ برزيلي و از پيشگامان اختراع بتون مسلح. يک دوجين ساختمان از ايشان با معماري‌هاي خفن مدرن و پست مدرن در شهرهاي مختلف برزيل خودنمايي مي‌کنند؛ از موزه بگير تا پارلمان.

·   فيليپ گلس: آهنگساز آمريکايي که 3 بار نامزد جايزه‌ اسکار شده است. او را به عنوان يکي از تاثيرگذارترين آهنگسازان اواخر قرن بيستم ‌مي‌شناسند.

همه به جز فرانسوي‌ها

اگر فهرست نوابغ Creators Synectics را چند بار زير و رو کنيم، به نکات جالبي برمي‌خوريم؛بگذاريد از مليت افراد انتخاب شده شروع کنيم.

آمريکا و انگليس به ترتيب با 43 و 24 نفر، کشورهاي اول و دوم اين فهرست را تشکيل مي‌دهند و بعد از آنها روسيه با 3 نفر در رتبه‌ سوم قرار دارد. جالب اينکه 2 محقق ايراني و يک  ايراني‌الاصل کانادايي هم در اين فهرست هستند. به جز ايران، کشورهاي چين، ژاپن، ايرلند، آلمان و کانادا نيز هر کدام 2 نفر نابغه در اين فهرست دارند. از 2 قاره‌ آفريقا و آمريکاي جنوبي جز ماندلا و نيه‌مه‌ير ، کسي در فهرست حاضر نيست.

فرانسوي‌ها با آن همه ادعا در هنر و روشنفکري و پست مدرنيسم و قهوه و کافي‌‌شاپ(!)، هيچ‌کس را در فهرست نوابغ ندارند؛ آن هم در حالي که از ويتنام، فيليپين، عربستان و تبت کساني را در فهرست  مي‌بينيم. زمينه‌ فعاليت انتخاب‌شدگان هم در نوع خود جالب توجه است. در حالي که شيمي‌دان‌ها، فيزيک‌دان‌ها و رياضي‌دان‌ها مجموعا 7 نفر از نوابغ را به خود اختصاص داده‌اند، آهنگسازان  و نوازندگان با 15 نفر در صدر قرار دارند!

در ايـن فهـرسـت، نام  9نويسنـده، 4 شـاعـر، 3 فيلمساز، ‌ 2شطرنج‌باز، 2 رهبر مذهبي، 2 سياستمدار، يک بازيگر و يک بوکسور هم به چشم مي‌خورد.